މިނިވަންކަމުގައި 60 އަހަރު: އިނގިރޭސިންގެ ވެރިކަން ނިމުނު ދުވަސް
މިއަދަކީ އިނގިރޭސިންގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންވިތާ 60 އަހަރު ފުރުނު ދުވަހެވެ. އިނގިރޭސިންގެ ޕްރޮޓެކްޓޯރޭޓް ގައުމަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ވެގެން ދިޔައީ 1887 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މިއީ ޔޫރަޕްގެ ބާރުތަކުން އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ގައުމަތަކަށް އެމީހުންގެ ނުފޫޒު ފުޅާކުރަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ.
ޕްރޮޓެކްޓޯރޭޓް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ދާހިލީ ކަންކަން އަމިއްލައަށް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ ދިފާއީ ދާއިރާއާއި ހާރިޖީ ކަންކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރީ އިނގިރޭސިވިލާތުންނެވެ. އިނގިރޭސިންވިލާތުން ގައުމުގެ ދާހިލީ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ނުވަދެ އުޅުނު ނަމަވެސް، ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ގަން (އައްޑޫ އަތޮޅު) ގައި ސިފައިންގެ މަރުކަޒު ފަދަ ސްޓްރެޓެޖިކް އަސްކަރީ ތަންތަން ގާއިމްކުރި އެވެ.
އިންގިރޭސި ރާނީ، ކުއީން އެލިޒަބެތު ދެވަނައިގެ ރަނިކަމުގެ ފަރާތުން ރާއްޖޭގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ހުރީ “އިނގިރޭސި އޭޖެންޓް” ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު އިނގިރޭސި މަންދޫބަކުއެވެ.
ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ކުރި ދަތުރު ފެށުނީ ދެވަނަ ބޮޑޫ ހަނގުރާމައިގެ ފަހުންނެވެ. ގައުމުގެ ކަންކަމުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އަލުން ހޯދުމަށް ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތައް ފެށިގެންދިޔައީ ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ލީޑަރޝިޕްގަ އެވެ.
މަޝްވަރާތަކަށްފަހު 26 ޖުލައި 1965 ގައި ސްރީ ލަންކާގެ ކޮލޮމްބޯގައި ހުންނަ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހައިކޮމިޝަނުގައި އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރެވުނެވެ. މިއީ އިނގިރޭސިންގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުގައި 77 އަހަރު އޮތުމަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސިންގެ ދަށުން މިނިވަންވުމަށް އެއްބަސްވެ ސޮއި ކުރެވުނު އެއްބަސްވުމެކެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގައި ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ސޮއި ކުރެއްވީ ނާސިރު އެވެ. އަދި އިނގިރޭސިންގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ ސަރ މައިކަލް ވޯކަރ އެވެ.

